Wat is het verschil tussen OEE en TEEP?

OEE en TEEP meten allebei de prestaties van je productieapparatuur, maar ze stellen een andere vraag. OEE meet hoe goed een machine presteert tijdens de tijd dat ze ingepland staat om te draaien. TEEP gaat een stap verder en meet hoe goed diezelfde machine presteert ten opzichte van de totale beschikbare kalendertijd, inclusief weekenden, feestdagen en geplande stilstand. Het verschil lijkt klein, maar de inzichten die je eruit haalt zijn fundamenteel anders. Hieronder werken we de twee begrippen stap voor stap uit.

Wat meet TEEP dat OEE niet meet?

TEEP, wat staat voor Total Effective Equipment Performance, meet de benutting van je machine over alle beschikbare uren in een jaar, inclusief de uren waarin je bewust hebt gekozen om niet te produceren. OEE kijkt alleen naar de ingeplande productietijd. TEEP voegt daar een vierde factor aan toe: de bezettingsgraad, ofwel hoeveel van de totale kalendertijd je machine daadwerkelijk is ingepland.

Stel je voor: een machine draait vijf dagen per week, twee ploegen. OEE meet hoe goed die machine presteert in die twintig uur per dag. TEEP vraagt: maar die machine staat er ook in het weekend en ‘s nachts. Wat als je die uren ook zou benutten? Dat is de vraag die TEEP beantwoordt.

In formulevorm ziet het er zo uit:

OEE = Beschikbaarheid x Prestatie x Kwaliteit
TEEP = Bezettingsgraad x OEE

De bezettingsgraad is simpelweg het percentage van de totale kalendertijd dat je machine ingepland staat. Als een machine 16 uur per dag draait in een etmaal van 24 uur, is de bezettingsgraad 67%. TEEP combineert die factor met je OEE-score en geeft daarmee een beeld van de werkelijke capaciteitsbenutting over de volle breedte.

Hoe bereken je OEE en TEEP in de praktijk?

OEE bereken je door drie factoren met elkaar te vermenigvuldigen: beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit. Elk van deze factoren drukt een verliestype uit. Beschikbaarheid gaat over ongeplande stilstand, prestatie over snelheidsverlies en kwaliteit over afgekeurde producten. Vermenigvuldig de drie percentages en je hebt je OEE-score.

OEE stap voor stap berekenen

Neem een machine die 480 minuten is ingepland. Er is 60 minuten ongeplande stilstand, dus de machine draait 420 minuten. Beschikbaarheid: 420/480 = 87,5%. De machine produceert 800 stuks, maar de ideale snelheid is 1 stuk per 0,5 minuut, dus het theoretische maximum is 840 stuks. Prestatie: 800/840 = 95,2%. Van de 800 stuks zijn er 760 goed. Kwaliteit: 760/800 = 95%. OEE wordt dan 87,5% x 95,2% x 95% = 79,2%.

TEEP berekenen vanuit OEE

Aan TEEP voeg je de bezettingsgraad toe. Stel dat de machine in een etmaal van 1.440 minuten slechts 480 minuten is ingepland. De bezettingsgraad is dan 480/1.440 = 33,3%. TEEP wordt vervolgens 33,3% x 79,2% = 26,4%. Dat getal voelt laag, maar het is eerlijk: het laat zien hoeveel van alle beschikbare tijd daadwerkelijk productief wordt benut.

Wanneer gebruik je OEE en wanneer TEEP?

OEE gebruik je om de operationele prestaties van een machine te bewaken en te verbeteren tijdens de ingeplande productietijd. TEEP gebruik je als je wilt weten of je capaciteit strategisch goed wordt benut, bijvoorbeeld als je overweegt om een extra ploeg toe te voegen of juist wilt voorkomen dat je investeert in nieuwe machines terwijl bestaande capaciteit onbenut blijft.

In de dagelijkse praktijk is OEE de meest gebruikte maatstaf. Operators, teamleiders en productiemanagers werken ermee om stilstanden te signaleren, snelheidsverlies op te sporen en kwaliteitsproblemen terug te koppelen. OEE geeft antwoord op de vraag: draaien we goed tijdens de tijd dat we produceren?

TEEP is meer een strategisch instrument. Het is nuttig voor plant managers en directeuren die nadenken over capaciteitsplanning, ploegendiensten of investeringsbeslissingen. Als je TEEP-score laag is omdat de bezettingsgraad laag is, dan is de vraag niet “hoe verbeteren we de machine?” maar “moeten we meer uren inplannen?” Dat is een heel andere discussie.

Wat zijn realistische OEE- en TEEP-scores voor productiebedrijven?

Een OEE-score van 85% wordt in de industrie vaak als een goede benchmark beschouwd voor discrete productie. In de praktijk zitten veel bedrijven tussen de 40% en 70%, zeker als ze net beginnen met meten. Een TEEP-score van 85% is zelfs voor de meest efficiënte fabrieken ter wereld uitzonderlijk, omdat dit impliceert dat een machine bijna de gehele kalendertijd productief draait.

Wat realistisch is, hangt sterk af van je sector en je productiestrategie. Een fabriek die bewust kiest voor een vijfdaagse werkweek heeft automatisch een lage bezettingsgraad en dus een lagere TEEP, zelfs als de OEE uitstekend is. Dat is geen probleem; het is een keuze. Pas als je TEEP wilt verhogen, moet je die keuze heroverwegen.

Wat je in elk geval wilt vermijden, is een lage OEE combineren met een lage bezettingsgraad. Dan verlies je aan twee kanten: je benut de machine weinig en als je hem gebruikt, presteert hij ook nog eens matig. Dat is het moment om serieus te kijken naar waar de verliezen zitten.

Waarom zeggen hoge OEE-scores soms weinig over werkelijke capaciteitsbenutting?

Een hoge OEE-score betekent dat een machine goed presteert tijdens de ingeplande tijd, maar zegt niets over hoeveel van de totale beschikbare tijd die machine daadwerkelijk draait. Een bedrijf kan een OEE van 90% hebben en toch maar 30% van de kalendertijd produceren. De werkelijke capaciteitsbenutting is dan veel lager dan de OEE doet vermoeden.

Dit is precies waarom OEE en TEEP elkaar aanvullen in plaats van vervangen. OEE is een uitstekend instrument om operationele verliezen op te sporen en te verbeteren. Maar als je alleen naar OEE kijkt, mis je het grotere plaatje: hoeveel van je totale machinecapaciteit zet je eigenlijk in?

Een ander aandachtspunt: OEE kan worden geflatteerd door de ingeplande tijd te verkleinen. Als je een machine alleen inplant op momenten dat je zeker weet dat hij goed draait, stijgt de OEE automatisch. Dat zegt dan meer over hoe je plant dan over hoe goed de machine echt presteert. TEEP corrigeert dit effect, omdat het de totale kalendertijd als noemer gebruikt.

Als je wilt weten of je meer output uit je bestaande machines kunt halen zonder te investeren in nieuwe apparatuur, is TEEP de juiste vraag om te stellen. Als je wilt weten hoe je de machine die al draait beter kunt laten presteren, is OEE je startpunt.

Bij Motivate helpen we productiebedrijven om OEE niet alleen te berekenen, maar ook te begrijpen. Onze software detecteert stilstanden automatisch, koppelt stopcodes aan oorzaken en toont live of een lijn op snelheid draait. Zo zie je niet alleen je OEE-score, maar ook waar je die kunt verbeteren, en dat direct op de werkvloer in plaats van achteraf in een rapport.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst OEE goed op orde hebben voordat ik TEEP ga meten?

Niet per se, maar het is wel de logische volgorde. OEE geeft je inzicht in operationele verliezen tijdens de ingeplande productietijd, terwijl TEEP pas écht waardevol wordt als je die OEE-score begrijpt en kunt interpreteren. Begin met het consequent en betrouwbaar meten van OEE op je kritieke machines, en voeg TEEP toe zodra je de bezettingsgraad strategisch wilt evalueren. Zo voorkom je dat je strategische conclusies trekt op basis van data die je operationeel nog niet goed begrijpt.

Welke veelgemaakte fouten maken bedrijven bij het interpreteren van hun OEE-score?

Een van de meest voorkomende fouten is het vergelijken van OEE-scores tussen machines of fabrieken zonder rekening te houden met hoe de ingeplande tijd is gedefinieerd. Als de ene fabriek geplande onderhoudsstops uit de ingeplande tijd haalt en de andere niet, zijn de scores niet vergelijkbaar. Een andere valkuil is het nastreven van een zo hoog mogelijke OEE zonder te kijken naar de context: een OEE van 95% op een machine die zelden draait, is minder indrukwekkend dan het lijkt. Gebruik OEE altijd samen met TEEP en kwalitatieve context.

Hoe weet ik welke machines in mijn fabriek het meest gebaat zijn bij TEEP-analyse?

Focus TEEP-analyse op je bottleneck-machines: de apparatuur die de doorvoer van je hele productielijn bepaalt. Als die machines een lage bezettingsgraad hebben, laat je structureel capaciteit liggen die direct invloed heeft op je output. Machines die geen bottleneck zijn, kunnen bewust minder uren draaien zonder dat dit de totale productie beperkt, waardoor een lage TEEP daar minder urgent is. Een capaciteitsanalyse of waardestroom-mapping helpt je snel te identificeren waar TEEP de meeste strategische waarde toevoegt.

Kan een te hoge TEEP ook een probleem zijn?

Ja, zeker. Een zeer hoge TEEP betekent dat een machine vrijwel continu draait, wat weinig of geen ruimte laat voor gepland onderhoud, omstellingen of verbeterprojecten. Machines die nooit stilstaan voor preventief onderhoud, hebben een hogere kans op onverwachte storingen, wat uiteindelijk ten koste gaat van zowel OEE als betrouwbaarheid. Een gezonde TEEP is er een die ruimte laat voor onderhoud en continue verbetering, niet één die simpelweg zo hoog mogelijk is.

Hoe betrek ik operators op de werkvloer bij OEE- en TEEP-verbetering?

Operators zijn de sleutel tot betrouwbare OEE-data en duurzame verbetering. Zorg er daarom voor dat zij stopcodes en oorzaken zelf kunnen registreren, bij voorkeur via een eenvoudige interface direct bij de machine. Deel de OEE-resultaten dagelijks terug in een kort shopfloor-overleg en koppel verbeteringen expliciet terug aan hun input. Wanneer operators zien dat hun registraties leiden tot concrete aanpassingen, groeit de betrokkenheid en verbetert de datakwaliteit, wat de basis vormt voor betrouwbare OEE- én TEEP-analyses.

Wat is het verschil tussen geplande stilstand en ongeplande stilstand in de context van OEE?

Geplande stilstand, zoals onderhoud, omstellingen of pauzes, wordt doorgaans buiten de ingeplande productietijd gehouden en telt daardoor niet mee als verlies in de OEE-berekening. Ongeplande stilstand, zoals storingen of wachten op materiaal, valt wél binnen de ingeplande tijd en drukt de beschikbaarheidsscore naar beneden. Dit onderscheid is cruciaal: als je geplande stilstand verkeerd categoriseert als ongeplande stilstand, overschat je je verliezen en stuur je op de verkeerde oorzaken. Heldere definities en consistente registratie zijn daarom de basis van elke betrouwbare OEE-meting.

Hoe vaak moet ik OEE en TEEP rapporteren om er echt van te leren?

OEE is het meest waardevol als je het in real-time of op dagbasis monitort, zodat je snel kunt ingrijpen bij afwijkingen. Wekelijkse of maandelijkse OEE-rapportages zijn nuttig voor trendanalyse, maar te traag om operationele problemen direct aan te pakken. TEEP is van nature een meer strategische maatstaf en leent zich beter voor maandelijkse of kwartaalrapportages, gekoppeld aan capaciteitsplanningsgesprekken. Combineer beide: gebruik OEE voor dagelijkse sturing op de werkvloer en TEEP voor periodieke strategische besluitvorming op managementniveau.